Maybe We Specialized Too Much

(English & Bisaya below)

ENGLISH

For a long time, I’ve wondered what ties together all the different things I find myself doing.

Sometimes I’ve wondered whether I was supposed to choose one and specialize.

Recently, I’ve been reading more about early Visayan life—from the Boxer Codex, Francisco Alcina’s seventeenth-century writings on the Visayas, William Henry Scott’s Barangay, and later scholarship on the baylan tradition.

And something clicked.

Early Visayan society certainly had distinct statuses and specialist roles—datus, babaylan or baylan, panday and others.

But these were not modern professional departments sealed off from one another.

Political leadership was intertwined with kinship, wealth, followers, exchange and livelihood. Ritual specialists worked within a world of illness, spirits, offerings and community concerns. Skilled artisans—including smiths, carpenters, boatbuilders and goldworkers—were part of the same social and economic life.

The boundaries could cross in interesting ways too. Alcina, for example, wrote of prominent Visayan chiefs who were also highly regarded ironworkers.

That doesn’t mean the roles were all the same, or that every datu was a babaylan or a panday. They were distinct roles and statuses.

But political authority, ritual practice, skilled production, livelihood and relationships with land, water, plants, weather and spirits were lived within an interconnected social world.

I don’t think everything was better in the past. And I don’t think we should recreate the 1500s.

Modern specialization has given humanity extraordinary depth of knowledge. We need scientists, engineers, doctors, farmers, builders, healers, entrepreneurs and specialists of every kind.

But perhaps what we need to recover is integration.

Because the more I’ve actually tried to solve real problems, the harder they have become to keep inside one discipline.

The photos here may seem like completely different kinds of work: working with our barangay on water, experimenting with recycled plastic, building a regenerative pool, producing biogas from waste, growing food, facilitating meditation, and continuing our healing and ritual traditions.

On the surface, they belong to different fields.

But in actually doing the work, I keep finding that they lead into one another.

Healing led me toward plants and ecology.

Building led me toward water and energy.

Waste led me toward recycling and biogas.

Running a resort led me toward food, tourism, livelihood and community.

Technology opened entirely new ways of creating and connecting.

And somewhere along the way, my understanding of healing became wider too.

Healing, to me, is no longer only about helping an individual person. It can also mean healing our relationship with the land, with our communities, with one another, and with spirit.

Maybe, in the way I understand healing, these were never completely separate kinds of work in the first place.

The disciplines are useful. The mistake is thinking the boundaries between them are also boundaries in the world itself.

Everything keeps connecting to something else.

Maybe this is why having many interests doesn’t feel like a lack of direction anymore.

Perhaps there is a role for the integrator.

Not someone who knows everything.

Someone who knows enough across different fields to recognize connections—and enough to recognize what they don’t know.

Someone who listens to people who know more, connects different forms of knowledge, brings different talents together, and keeps sight of the larger picture.

The specialist sees deeply.
The integrator sees connections.
Together, we see more of the whole.

And that word together may be the most important part.

Because integration isn’t something one person does alone. It happens when different people, perspectives and forms of knowledge are allowed to meet.

And perhaps integration begins with relationship.

Modern Filipino thought gives us a powerful relational concept for this:

Kapwa.

In Sikolohiyang Pilipino, kapwa points toward a shared identity—a way of seeing the self not as completely separate from others.

For me, one simple way of expressing it is:

Bahagi tayo ng isa’t isa.
We are part of each other.

I use Kapwa here as a contemporary Filipino lens—not as a claim that early Visayans named their worldview this way.

For me, it points toward something that keeps appearing in both history and lived experience:

Relationships matter.

What we change in one place affects something somewhere else.

Maybe we don’t have to choose between ancestral and local knowledge traditions and modern knowledge.

We can keep the depth that specialization has given us while recovering the ability to see relationally.

And maybe I’ve been asking myself the wrong question.

Not:

“Which one of these things am I supposed to be?”

But:

“How do these things belong together?”

Maybe integration is the contribution.

Ancestral roots. Modern knowledge. Regenerative futures.

---

BISAYA

Dugay na ko nangutana sa akong kaugalingon unsay nagdugtong sa nagkalain-laing butang nga akong ginabuhat.

Usahay makahuna-huna ko kung kinahanglan ba gyud nga mopili lang ko og usa ug didto ra mag-specialize.

Bag-o lang, mas nagbasa ko bahin sa kinabuhi sa unang mga Bisaya—gikan sa Boxer Codex, sa mga sinulat ni Francisco Alcina bahin sa mga Bisaya niadtong ika-17 nga siglo, sa Barangay ni William Henry Scott, ug sa ulahing mga pagtuon bahin sa tradisyon sa baylan.

Ug adunay butang nga kalit lang nakong nasabtan.

Ang unang katilingban sa mga Bisaya adunay nagkalain-laing papel ug espesyal nga kahanas—mga datu, babaylan o baylan, panday, ug uban pa.

Apan dili kini parehas sa modernong mga propesyon nga klaro kaayong gibulag gikan sa usag usa.

Ang pagpangulo nalambigit sa pamilya ug kaliwat, bahandi, mga sumusunod, pagbinayloay, ug panginabuhi. Ang mga ritual specialist naglihok sulod sa kalibotan sa sakit, mga espiritu, halad, ug mga kabalaka sa komunidad. Ang mga batid nga panday—lakip ang mga panday sa puthaw, panday sa kahoy, magbubuhat og sakayan, ug mga magbubuhat og bulawan—kabahin usab sa samang sosyal ug ekonomikanhong kinabuhi.

Usahay, ang mga utlanan niini mag-abot usab. Pananglitan, nagsulat si Alcina bahin sa mga prominenteng pangulo sa mga Bisaya nga maayo usab nga mga panday sa puthaw.

Wala kini magpasabot nga parehas ra ang tanan nilang papel, o nga ang matag datu usa usab ka babaylan o panday. Lahi-lahi gihapon kini nga mga papel ug kahimtang sa katilingban.

Apan ang pagpangulo, ritwal, paghimo, panginabuhi, ug relasyon sa yuta, tubig, tanom, panahon, ug mga espiritu nagpuyo sulod sa usa ka nagkonektang kalibotan.

Dili nako hunahuna nga mas maayo ang tanan kaniadto. Ug dili pud nako hunahuna nga kinahanglan natong ibalik ang kinabuhi sa 1500s.

Ang modernong specialization nakahatag sa katawhan og talagsaong kalawom sa kahibalo. Kinahanglan nato ang mga scientist, engineer, doctor, farmer, builder, healer, entrepreneur, ug tanang matang sa specialist.

Apan tingali ang usa sa kinahanglan natong mabawi mao ang integration.

Kay sa akong aktuwal nga pagsulay pagsulbad og mga problema, mas nakita nako nga lisod kaayo sila ibutang sulod lamang sa usa ka disiplina.

Ang mga litrato dinhi mahimong murag walay labot sa usag usa: pagtrabaho uban sa among barangay bahin sa tubig, pag-eksperimento sa recycled plastic, paghimo og regenerative pool, paghimo og biogas gikan sa basura, pagpatubo og pagkaon, pag-facilitate og meditation, ug pagpadayon sa among mga tradisyon sa healing ug ritual.

Sa ibabaw, murag nagkalain-laing mga field.

Apan sa aktuwal nga pagbuhat, balik-balik nakong makita nga ang usa modala ngadto sa lain.

Ang healing nagdala nako ngadto sa mga tanom ug ecology.

Ang building nagdala nako ngadto sa tubig ug energy.

Ang waste nagdala nako ngadto sa recycling ug biogas.

Ang pagpadagan og resort nagdala nako ngadto sa pagkaon, turismo, panginabuhi, ug komunidad.

Ug ang technology nag-abli og bag-ong mga paagi sa paghimo ug pagkonektar.

Ug sa kadugayan, mas nilapad usab ang akong pagsabot sa healing.

Para nako, ang healing dili na lamang pagtabang sa usa ka tawo. Mahimo usab kini nga pag-ayo sa atong relasyon sa yuta, sa atong komunidad, sa usag usa, ug sa espiritu.

Tingali, sa akong pagsabot sa healing, wala gyud kini hingpit nga nagkalain-laing matang sa trabaho.

Mapuslanon ang mga disiplina. Ang sayop mao ang paghunahuna nga tungod kay adunay utlanan tali sa mga disiplina, adunay parehas nga utlanan sa tinuod nga kalibotan.

Ang tanan adunay koneksyon sa laing butang.

Tingali mao kini nganong ang pagbaton og daghang interes dili na nako makita nga kakulang sa direksyon.

Tingali adunay papel para sa integrator—ang tagahabi o tigdugtong.

Dili tawo nga nahibalo sa tanan.

Kondili tawo nga igo ang nahibaloan sa nagkalain-laing natad aron makakita sa ilang mga koneksyon—ug igo usab ang kahibalo aron mahibalo kung asa kutob ang iyang nahibaloan.

Tawo nga maminaw sa mga mas eksperto, magdugtong sa nagkalain-laing matang sa kahibalo, maghiusa sa nagkalain-laing talento, ug dili mawala ang mas dakong hulagway.

Ang specialist makakita og lawom.
Ang integrator makakita sa mga koneksyon.
Kung magtinabangay, mas daghan sa kinatibuk-an ang atong makita.

Ug tingali ang pulong nga magtinabangay mao ang labing importante.

Kay ang integration dili trabaho sa usa lamang ka tawo. Mahitabo kini kung ang nagkalain-laing tawo, panglantaw, talento, ug kahibalo tugotan nga magkita ug magtinabangay.

Ug tingali ang integration magsugod sa relasyon.

Ang modernong panghunahuna sa Pilipino adunay usa ka gamhanang konsepto alang niini:

Kapwa.

Sa Sikolohiyang Pilipino, ang kapwa nagtudlo ngadto sa shared identity—nga ang kaugalingon dili hingpit nga bulag gikan sa uban.

Para nako, usa sa pinakasimple nga paagi sa pagsulti niini mao:

Kabahin ta sa usag usa.
We are part of each other.

Gigamit nako dinhi ang Kapwa isip usa ka modernong Filipino nga lente—dili isip pag-angkon nga mao kini ang ngalan nga gigamit sa unang mga Bisaya alang sa ilang worldview.

Para nako, nagtudlo kini sa usa ka butang nga balik-balik nakong makita sa kasaysayan ug sa aktuwal nga kinabuhi:

Importante ang mga relasyon.

Kung adunay atong usbon sa usa ka dapit, adunay laing butang nga maapektuhan.

Tingali dili kinahanglan nga mopili kita tali sa atong ancestral ug local knowledge traditions ug sa modernong kahibalo.

Mahimo natong ipadayon ang kalawom nga gihatag sa specialization samtang atong mabawi ang abilidad sa paglantaw pinaagi sa mga relasyon.

Ug tingali sayop diay ang pangutana nga dugay nakong gipangutana sa akong kaugalingon.

Dili:

“Asa ba gyud ani ang kinahanglan nakong pilion nga mahimong ako?”

Kondili:

“Giunsa man pagkahiusa niining tanan?”

Tingali ang integration mismo mao ang akong contribution.

Ancestral roots. Modern knowledge. Regenerative futures.

#Kapwa #Integration #Regeneration #Healing #Siquijor